Toàn cảnh kho v.ũ kh.í hạt nhân thế giới sau lời cảnh báo của Tổng thống Putin

Cuộc khủng hoảng Ukraine đã làm dấy lên mối lo ngại về nguy cơ sử dụng v.ũ kh.í hạt nhân. Mức độ lo ngại như vậy là chưa từng thấy kể từ khi Ch.iến tranh Lạnh kết thúc.

Hai ngày sau khi phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, Tổng thống Vladimir Putin đã đặt lực lượng hạt nhân Nga vào “tình trạng chiến đấu đặc biệt”. Không rõ điều đó thay đổi tình trạng của lực lượng này ra sao, nhưng tiếp đó ông cảnh báo bất kỳ quốc gia nào can thiệp vào chiến dịch của Nga sẽ gánh chịu “những hậu quả mà bạn chưa bao giờ thấy trong lịch sử”.

Ngoại trưởng Lavrov cũng cảnh báo rằng một cuộc Ch.iến tranh Thế giới thứ ba sẽ liên quan đến v.ũ kh.í hạt nhân. Gần đây hơn, người phát ngôn Điện Kremlin, Peskov trả lời phỏng vấn CNN rằng v.ũ kh.í hạt nhân có thể được sử dụng trong trường hợp có “mối đ.e d.oạ tồn vong với đất nước chúng tôi”.

Cả Nga và Mỹ đều sở hữu hàng nghìn v.ũ kh.í hạt nhân, hầu hết trong số đó có sức công ph.á lớn hơn gấp 5 lần so với những quả b.om nguyên t.ử đã san bằng Hiroshima và Nagasaki (Nhật Bản) vào năm 1945. Chúng bao gồm khoảng 1.600 v.ũ kh.í ở chế độ trực chiến của mỗi bên, có khả năng đ.ánh trúng các mục tiêu trên toàn cầu.

Tên l.ửa đ.ạn đạo phóng từ tàu ngầm hạt nhân Bulava của Nga trong một cuộc thử nghiệm. (Ảnh: Missile Threat)

Những con số này gần với giới hạn cho phép theo Hiệp ước Cắt giảm V.ũ kh.í Chiến lược Mới năm 2011, thường được gọi là “NEW START” (START Mới) – hiệp ước kiểm soát v.ũ kh.í hạt nhân duy nhất đang còn hiệu lực giữa Nga và Mỹ.

Kho v.ũ kh.í của hai nước bao gồm tên l.ửa đ.ạn đạo liên lục địa (ICBM), tên l.ửa đ.ạn đạo phóng từ tàu ngầm, tên l.ửa phóng từ máy bay chiến đấu. Nhiều tên l.ửa trong số đó có thể được trang bị đầu đ.ạn hạt nhân có thể t.ấn c.ông nhiều mục tiêu khác nhau một cách độc lập.

Để đảm bảo các quốc gia tuân theo các giới hạn về đầu đ.ạn hạt nhân và tên l.ửa, START Mới bao gồm các biện pháp để cả hai bên giám sát và xác minh sự tuân thủ. Đến năm 2018, cả Nga và Mỹ đều đã đáp ứng các nghĩa vụ của mình theo START Mới và vào đầu năm 2021, hiệp ước này được gia hạn thêm 5 năm.

Kho v.ũ kh.í hạt nhân của cả hai quốc gia cũng bao gồm hàng trăm v.ũ kh.í hạt nhân tầm ngắn hơn, không chịu điều chỉnh ở bất kỳ hiệp ước nào. Hiện tại, Nga có gần 2.000 v.ũ kh.í loại này, gấp khoảng 10 lần Mỹ, theo những ước tính phi chính phủ được trích dẫn rộng rãi nhất.

Hơn một nửa trong số khoảng 200 v.ũ kh.í hạt nhân tầm ngắn của Mỹ được cho là đang được triển khai tại 5 quốc gia NATO ở châu Âu, gồm Bỉ, Đức, Italy, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ – mặc dù Washington chưa từng công khai xác nhận hoặc phủ nhận địa điểm của chúng. Trong thời chiến, máy bay của NATO sẽ cất cánh từ những địa điểm đó và bay về phía mục tiêu trước khi thả bom.

Hai thành viên NATO khác là Pháp và Anh cũng sở hữu kho v.ũ kh.í hạt nhân riêng. Mỗi nước có vài trăm v.ũ kh.í hạt nhân.

Pháp có cả tên l.ửa h.ạt nh.ân phóng từ tàu ngầm và tên l.ửa hành trình có thể mang đầu đ.ạn hạt nhân phóng từ máy bay; Anh chỉ có v.ũ kh.í hạt nhân phóng từ tàu ngầm. Cả hai quốc gia Tây Âu đều đã công khai quy mô và tính chất của kho v.ũ kh.í mà họ sở hữu, nhưng không nước nào tham gia hoặc đã từng tham gia các thỏa thuận kiểm soát v.ũ kh.í giữa Mỹ và Nga.

Bản đồ phỏng đoán vị trí đặt v.ũ kh.í hạt nhân của Mỹ và Nga. (Nguồn: Asiatimes)

Mỹ, Anh và Pháp bảo vệ các đồng minh NATO khác dưới “chiếc ô hạt nhân” theo cam kết của NATO rằng một cuộc t.ấn c.ông vào bất kỳ đồng minh nào sẽ được coi là một cuộc t.ấn c.ông vào toàn bộ liên minh.

Trong khi đó, kho v.ũ kh.í hạt nhân của Trung Quốc hiện có quy mô tương đương với các kho v.ũ kh.í của Anh và Pháp. Nhưng nó được cho là đang phát triển nhanh chóng và một số quan chức Mỹ lo ngại Bắc Kinh đang tìm kiếm sự ngang bằng với Washington. Cả Trung Quốc, Pháp và Anh đều không phải tuân theo bất kỳ hiệp ước kiểm soát v.ũ kh.í nào.

Ấn Độ, Pakistan và Israel mỗi nước cũng có hàng chục v.ũ kh.í hạt nhân. Không nước nào trong số này đã ký Hiệp ước Không phổ biến V.ũ kh.í hạt nhân, hiệp ước mà các nước ký kết đồng ý giới hạn quyền sở hữu v.ũ kh.í hạt nhân so với 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Sở hữu hàng chục v.ũ kh.í hạt nhân, Triều Tiên đã ký Hiệp ước Không phổ biến vào năm 1985 nhưng rút khỏi vào 2003. Bình Nhưỡng đã nhiều lần thử v.ũ kh.í hạt nhân và t.ên l.ửa có thể mang theo đầu đ.ạn hạt nhân.

V.ũ kh.í hạt nhân cũng đã có mặt ở những nơi khác. Vào thời điểm Liên Xô sụp đổ năm 1991, các nước cộng hòa Belarus, Ukraine và Kazakhstan đều sở hữu v.ũ kh.í hạt nhân của Liên Xô cũ trên lãnh thổ mình. Để đổi lấy sự đảm bảo an ninh của quốc tế, cả ba nước đều chuyển giao v.ũ kh.í hạt nhân cho Nga theo một hiệp định năm 1993.

May mắn là không có v.ũ kh.í nào trong số trên được sử dụng trong ch.iến tranh kể từ khi Mỹ ném b.om nguyên t.ử xuống Hiroshima và Nagasaki (Nhật Bản) năm 1945. Nhưng những sự kiện gần đây nhắc nhở chúng ta, nguy cơ sử dụng v.ũ kh.í hạt nhân vẫn là một viễn cảnh đáng sợ.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

error: Alert: Content is protected !!