Nga để lại “lỗ hổng không thể lấp đầy”: Châu Âu ngậm ngùi chọn điều bất đắc dĩ nhất

Trang Đa chiều của Hongkong nhận định, chiến sự Nga-Ukraine đã làm thay đổi mô hình và xu hướng phát triển của ngành năng lượng toàn cầu vốn đã hình thành trong quá khứ.

Ảnh minh họa

Sau khi cuộc khủng hoảng Nga – Ukraine leo thang thành chiến sự, các nhà nghiên cứu của Tổ chức nghiên cứu chiến lược độc lập Anbound từng đánh giá rằng, ngành năng lượng toàn cầu đang trải qua một “cuộc tái thiết lớn”. Cái gọi là “cuộc tái thiết lớn” đề cập đến những điều chỉnh lớn về sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tiêu dùng, đầu tư và tài chính trong thị trường năng lượng toàn cầu dưới ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng địa chính trị Nga – Ukraine.

Nga là nhà sản xuất và xuất khẩu năng lượng quan trọng trên thế giới; và châu Âu phụ thuộc vào năng lượng của Nga, đặc biệt là khí đốt tự nhiên. Năm 2021, Nga xuất khẩu khoảng 230 triệu tấn dầu, chỉ đứng sau Ả Rập Xê-út; xuất khẩu khí đốt tự nhiên của Nga vào khoảng 200 tỷ mét khối, đứng số 1 thế giới. Châu Âu là điểm đến chính trong xuất khẩu năng lượng của Nga. Xuất khẩu dầu và khí đốt tự nhiên của Nga sang châu Âu lần lượt chiếm 50% và 78% tổng kim ngạch xuất khẩu của Nga.

Trang Đa chiều (Hongkong) nhận định, trong cuộc khủng hoảng này, phương Tây muốn thoát khỏi sự phụ thuộc vào Nga về năng lượng, nhưng rất khó để thực hiện trong ngắn hạn. Đối với Nga, xuất khẩu năng lượng là một loại “v.ũ kh.í”. Lâu nay, năng lượng Nga đã trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống kinh tế châu Âu. Tuy nhiên, do vấn đề địa chính trị thúc đẩy, các nước châu Âu không chấp nhận việc bị kìm hãm bởi “v.ũ kh.í năng lượng” của Nga.

Về trung và dài hạn, châu Âu phải nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc năng lượng vào Nga. Quá trình “rời bỏ” kể từ bây giờ đồng nghĩa với việc các nước châu Âu sẽ cắt giảm năng lượng Nga khỏi hệ thống kinh tế của mình. Đó sẽ là một quá trình khó khăn và lâu dài.

Cách đây vài ngày, Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier cho biết, sau năm 2014, Đức nên lắng nghe nhiều hơn những lời cảnh báo của các đối tác Đông Âu và kịp thời đình chỉ dự án đường ống dẫn năng lượng Nord Stream 2. Nord Stream 2 là một sai lầm chiến lược, vì điều này, Đức đã mất đi thanh danh ở Đông Âu. Việc “nhận sai” cũng cho thấy quyết tâm của Đức trong việc loại bỏ năng lượng Nga.

Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier. Ảnh: Wikimedia.

Tìm năng lượng mới hay quay lại với điện hạt nhân

Theo trang Đa chiều, việc tái thiết ngành năng lượng sẽ được nhấn mạnh ở hai khía cạnh: Thứ nhất, các nước châu Âu cần tìm kiếm các nguồn dầu mỏ và khí đốt tự nhiên mới. Hiện nay, các nước châu Âu đang tìm kiếm các nguồn dầu và khí đốt khác ngoài Nga trên khắp thế giới. Trung Đông, Canada, Mỹ và Úc đều là những nguồn thay thế khả thi. Điều này có nghĩa là sẽ có một sự điều chỉnh cung – cầu lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Thứ hai là sự thay đổi cơ cấu năng lượng tiêu thụ. Đó là giảm nhu cầu sử dụng năng lượng hóa thạch như dầu khí và chuyển sang các dạng năng lượng khác. Một dấu hiệu rõ ràng cho thấy, hiện nay, tốc độ chuyển đổi sang năng lượng mới tái tạo ở nhiều quốc gia không những chưa dừng lại do ảnh hưởng của chiến sự Nga – Ukraine mà còn tăng nhanh. Nhiều quốc gia đã bắt đầu suy nghĩ lại về tầm quan trọng của quá trình chuyển đổi năng lượng từ góc độ địa chính trị.

Trong quá trình thay đổi cơ cấu năng lượng tiêu thụ, các nước lại một lần nữa coi trọng năng lượng hạt nhân. Gần đây, Đức và Bỉ đã tuyên bố lùi thời hạn rút khỏi năng lượng hạt nhân; một số nước khác cũng đề xuất kế hoạch mở rộng phát triển năng lượng hạt nhân.

Anh gần đây cho biết, để cải thiện tính độc lập về năng lượng của đất nước và đối phó với giá năng lượng ngày càng cao, Anh đã đưa ra chiến lược năng lượng mới nhất của mình, tập trung vào năng lượng hạt nhân, với kế hoạch xây mới tới 8 lò phản ứng hạt nhân mới ngoài các cơ sở hạt nhân hiện có với tốc độ phê duyệt mỗi năm một dự án cho đến năm 2030.

Ảnh minh họa

Trên thực tế, tỷ lệ tự cung tự cấp năng lượng của Anh không thấp; khí đốt tự nhiên và dầu nhập khẩu từ Nga lần lượt chiếm 5% và 8% nhu cầu của Anh. Để tăng tốc độ chuyển đổi nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào năng lượng Nga, Anh đã lựa chọn tăng cường phát triển năng lượng hạt nhân. Chiến lược năng lượng mới của Anh có kế hoạch điều chỉnh cơ cấu năng lượng trước năm 2030, khi 95% điện năng đến từ các nguồn năng lượng carbon thấp.

Theo trang Đa chiều, trong “cuộc tái thiết lớn” ngành năng lượng, lựa chọn tăng cường năng lượng hạt nhân khó có thể được gọi là tiến bộ hay thụt lùi đối với xã hội loài người. Dưới góc độ kỹ thuật, việc sử dụng năng lượng hạt nhân đương nhiên là một tiến bộ. Nhưng dưới góc độ bảo vệ môi trường và an toàn hạt nhân, việc sử dụng năng lượng hạt nhân lại là sử dụng một loại năng lượng đã dần bị bỏ rơi.

Dù là tai nạn ở nhà máy điện hạt nhân Chernobyl hay Fukushima thì đều đã để lại bài học vô cùng đau xót cho lịch sử phát triển năng lượng hạt nhân của nhân loại. Có thể nói, con người đã lựa chọn giảm hoặc từ bỏ năng lượng hạt nhân dựa trên các quan niệm và tiêu chuẩn đạo đức cao về bảo vệ môi trường và sinh thái.

Nhưng hiện nay, dưới tác động của chiến sự Nga – Ukraine, nhiều quốc gia đã quay lại tăng cường phát triển năng lượng hạt nhân để giải quyết vấn đề cung cấp năng lượng. Điều này cũng đồng nghĩa với việc mọi người đã từ bỏ những ý tưởng mà họ có trong quá khứ.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

error: Alert: Content is protected !!